dr. Ewa Herniczek Notka do katalogu wystawy Wnętrze miasta 2009
Idea miasta – przestrzeni stworzonej i zorganizowanej przez człowieka wedle ustanowionych przez niego praw i działającej celowo w opozycji do chaotycznych sił natury – jest świadectwem trawiącej nas tęsknoty za transcendentnym porządkiem rzeczy. Żywotna siła powołanych do istnienia bytów przerosła jednak oczekiwania twórców. Współczesne miasto rozrasta się, pochłania przestrzenie i równocześnie prowadzi do ich rozkładu. Przyjmuje równie chaotyczne formy, jak degradowana przez nie natura stając się w pewien sposób jej kolejnym tworem, poddanym prawom rozwoju, ekspansji i obumierania. Dla współczesnego człowieka przestrzeń miasta jawi się jako środowisko naturalne większej części naszych działań i doświadczeń. Zmieniające się obrazy za oknem autobusu lub wagonu metra, połacie hipermarketów, ciągi komunikacyjne – to otoczenie, którego niemal nie rejestruje nasza świadomość czyniąc z nich specyficzne „nie-miejsca hipernowoczesności” – jak nazywa je Marc Auge.
Te właśnie przestrzenie przywraca nam w swoich obrazach Michał Nowak. Od paru lat są one jednym z zasadniczych motywów jego malarstwa. Autorowi nie chodzi jednak o sportretowanie zaułków współczesnych miast. W jego pracach nie znajdujemy sentymentalnych widoków czy dramatycznych ujęć odwołujących się do estetycznej wrażliwości odbiorcy. Treść obrazów oscyluje najczęściej wokół kilku zagadnień, przede wszystkim skupiając się na dwóch obszarach: malarskiego rozwiązania płaszczyzny obrazu oraz dostrzeżeniu i wskazaniu niespójności rzeczywistości, w której żyjemy, a którą często po prostu ignorujemy. Często wirtuozerskie rozwiązania kompozycyjne, zdecydowane i w pełni świadome użycie koloru to z pewnością wyraziste cechy formalne malarstwa Michała Nowaka. Prócz tych estetycznych wartości odbiorcy znaleźć mogą tu znacznie więcej. W zunifikowanych przestrzeniach industrialnych, pozbawionych jednostkowej identyfikacji pojawiają się postaci, dzięki którym całość nabiera kategorycznie odmiennego znaczenia. W stabilną strukturę wkrada się ruch, w otwartą przestrzeń – wyraźnie określony kształt, nakazując widzowi określenie jego miejsca w spotkaniu z opisywaną przez Artystę rzeczywistością. Do charakterystycznych zjawisk współczesności należy mieszanie kategorii przestrzeni i czasu. „Za 10 minut” brzmi dla nas mniej-więcej tak samo jak „za 5 kilometrów”. „Tam” oznaczać może niemal to samo, co „kiedyś”, „tu” to niemal synonim określenia „teraz”. Oswajamy na własny użytek wymykającą się nam przestrzeń i uciekający czas. Próbujemy okiełznać własne „bycie” w czasie i przestrzeni by móc znaleźć odpowiedź na pytanie o to, kim właściwie jesteśmy. Ten proces budowania przestrzeni własnej świadomości i tożsamości to jeden z wątków bliskich poszukiwaniom Autora. Bo jedynie wiedząc coś o sobie możemy odnaleźć cokolwiek w świecie – i w obrazie świata. Miejsca z obrazów Michała Nowaka są miejscami w nas samych, często właśnie tymi, których sami moglibyśmy nie zauważyć. Odbija się w nich nie tylko świadomość twórcy, ale także świadomość widza, który może odkryć dla siebie ogromną, czystą i frapującą przestrzeń nowego doświadczenia..
Ewa Herniczek
